Panasonic © Giannis Papaioannou
Panasonic © Giannis Papaioannou

Panasonic

Ψυχές στον πάγο

— Πότε και πώς ξεκινήσατε τους Panasonic;

Ξεκινήσαμε πριν από ακριβώς τρία χρόνια. Όλα άρχισαν από εμένα και τον Ilpo, όταν φτιάξαμε κάποια κομμάτια και είδαμε ότι άρεσαν σε κάποιους φίλους. Μετά ρωτήσαμε τον Tomi Gronlund αν θα ήθελε να τα κυκλοφορήσει από τη Sähkö και εκείνος δέχθηκε κι έτσι βγήκε το πρώτο μας ΕP με δύο κομμάτια. Κάπως έτσι ξεκινήσαμε.

— Υπήρχε μια βαθύτερη ανάγκη να φτιαχτεί ένα συγκρότημα;

Όλα έμοιαζαν σαν μια συνεργασία ανάμεσα σε εμένα και τον Ιlpo. Στην αρχή νομίζαμε ότι θα φτιάχναμε μόνο ένα EP και μετά θα σταματούσαμε. Αλλά ύστερα βλέπεις δούλεψαν όλα τόσο καλά και ήταν πολύ όμορφο να φτιάχνουμε μουσική παρέα. Έτσι αποφασίσαμε να συνεχίσουμε. Και συνεχίσαμε…

— Αλήθεια, πώς καταλήξατε σε ένα όνομα σαν το “Panasonic”;

H ιδέα μας ήρθε στο Βερολίνο, όταν ήμασταν στο κλαμπ ενός φίλου, το Electro. Σε ένα από τα δωμάτια, είχε στον τοίχο ένα τεράστιο σήμα της Panasonic που έλαμπε στο σκοτάδι. Και σκεφτήκαμε ότι είναι ένα καλό όνομα για συγκρότημα κι έτσι το διαλέξαμε. Για να μην πούμε ότι οι Γιαπωνέζοι έχουν διαλέξει ένα πολύ όμορφο logo που ξεχωρίζει αμέσως για την απλότητά του.

— Έχετε συναντήσει κάποιο πρόβλημα με τη γιαπωνέζικη εταιρεία;

Όχι, όχι ακόμα. Δεν έχει συμβεί κάτι… Αν και στο καινούργιο μας EP αλλάξαμε το logo κι έτσι δεν χρησιμοποιούμε το στάνταρ σήμα της Panasonic, όπως στο Vakio.

O Ilpo Väisänen και ο Mika Vainio στις αρχές των '90s © Sähkö
O Ilpo Väisänen και ο Mika Vainio στις αρχές των ’90s © Sähkö

— Ας μιλήσουμε λίγο για το Vakio. Είναι ίσως ο μοναδικός δίσκος που αν κάποιος ακούσει σήμερα θα αλλάξει ιδέες για την ηλεκτρονική μουσική. Προσωπικά, με συγκλόνισε και θα τολμήσω να πω σαν κάποιους άλλους, ότι δηλαδή ήταν σαν να άκουγα μια νέα μορφή ηλεκτρονικής μουσικής. Σαν να άκουγα για πρώτη φορά κάτι σαν τους Kraftwerk όταν ήμουν πιο νέος. Εσύ τι πιστεύεις ότι είναι αυτό που χαρακτηρίζει τη μουσική σας σε αυτό το άλμπουμ;

Πραγματικά, δεν ξέρω. Δεν τον χαρακτηρίζουμε κάπως. Ούτε τον ονομάζουμε κάπως. Δεν έχουμε ονόματα γι’ αυτή τη μουσική, απλά παίζουμε ό,τι εμείς αισθανόμαστε ότι είναι καλό για εμάς.

— Είναι μια μουσική που βγαίνει από την καρδιά σας ή από τον πειραματισμό με τις μηχανές;

Η ηλεκτρονική μουσική έχει καρδιά. Όχι στις μηχανές, αλλά στο σώμα και το μυαλό αυτού που τις χειρίζεται.

— Θα μπορούσες να περιέγραφες αυτή τη σχέση σας με τις αναλογικές μηχανές που χρησιμοποιείτε;

Όταν αρχίζουμε να δουλεύουμε κάποιο κομμάτι έχουμε μόνο μια μικρή ιδέα στο μυαλό μας: το τι θα είναι αυτό το κομμάτι. Θέλουμε να κάνουμε ένα αργό κομμάτι; Θέλουμε να κάνουμε ένα ενεργό κομμάτι; Εξαρτάται. Αρχίζουμε να ψάχνουμε για τους ήχους και μετά αρχίζουμε να παίζουμε με τους διακόπτες και τα κουμπιά. Μερικές φορές θα πάρει πάρα πολύ χρόνο μέχρι να καταλήξουμε στη σωστή οικογένεια ήχων. Ίσως γιατί βλέπεις ότι κάτα κάποιον υποσυνείδητο τρόπο ξέρουμε τι πράγματα γυρεύουμε ή τι πάμε να φτιάξουμε, αλλά πάντα θα πρέπει να θυσιάσεις όσο περισσότερο χρόνο γίνεται για να καταλήξεις εκεί που πραγματικά θέλεις.

— Και μετά τη σωστή συγκομιδή ήχων τι γίνεται;

Μετά αρχίζουμε να δουλεύουμε πάνω στη δομή του κομματιού και σχεδόν έχουμε τελειώσει με τη σύνθεση γιατί έχουμε τη δομή και όλα τα αναγκαία υλικά για την κατασκευή του κομματιού.

— Μια φίλη μου, η οποία άκουσε πρόσφατα το “Vakio”, ξεχώρισε μέσα από αυτή τη μανιακή μηχανική μουσική ένα sexy συναίσθημα να αιωρείται στην ατμόσφαιρα του δίσκου.

Χμμμ… Αλήθεια; Πες της ευχαριστώ.

— Είναι sexy η μουσική σας;

Mμμμ, μπορεί και να είναι. Δύσκολο να το πεις.

Pan Sonic live στο Bios, Δεκέμβριος 2009 © Giannis Papaioannou
Pan Sonic live στο Bios, Δεκέμβριος 2009 © Giannis Papaioannou

— Τι νομίζετε ότι είναι αυτό που τράβηξε την προσοχή του κοινού στους Panasonic; Πολλοί από τη χώρα σας έχουν προσπαθήσει να γίνουν μια πετυχημένη μπάντα από τη Φινλανδία, αλλά τελικά αυτή η μπάντα είστε εσείς. Ποια είναι η συνταγή σας;

Η απλότητα. Η αγνότητα.

— Υπάρχει μια βασική φιλοσοφία ή κάποιο μανιφέστο στο οποίο βασίζονται οι Panasonic για να κυκλοφορήσουν τα προϊόντα τους;

Μπα, δεν νομίζω…

— Είναι ένα παιχνίδι με τους ήχους και το μυαλό; Ναι, αυτό ακριβώς. Για παράδειγμα δεν έχουμε τίποτα εναντίον της ψηφιακής τεχνολογίας. Απλά χρησιμοποιούμε μόνο αναλογικά συνθεσάιζερ επειδή μας αρέσουν περισσότερο οι ήχοι τους. Επειδή πιστεύουμε ότι οι αναλογικοί ήχοι είναι πιο πλήρεις, πιο γεμάτοι και πιο ζεστοί κατά κάποιον τρόπο.

— Οι Panasonic είναι δηλαδή 100% αναλογικοί;

Nαι! Τουλάχιστον μέχρι τώρα έτσι ήταν.

— Μπορεί το συγκρότημα να σας συντηρήσει οικονομικά;

Ναι, για την ώρα δεν έχω καμία άλλη δουλειά εκτός από την μουσική. Δουλεύω και για άλλα project εκτός των Panasonic κι έτσι δεν μου μένει καιρός για άλλα πράγματα. Η μουσική είναι το μόνο πράγμα που με συντηρεί.

— Πόσα άλλα side-projects έχεις πέρα από τους Panasonic;

Είναι πάρα πολλά. Έχω κυκλοφορήσει μουσική μέσα από πολλά ονόματα στη Sähkö, με πιο σημαντικό το προσωπικό μου project Ø. Επίσης, έχω βγάλει κάποια άλλα κομμάτια στη νεοϋρκέζικη εταιρεία Tension και πρόσφατα κυκλοφόρησε από την αυστριακή εταιρεία Cheap Records το νέο μου project που λέγεται Kentolevi. Όλα αυτά συμβαίνουν παράλληλα με τους Panasonic.

Το "Μetri" των Ø κυκλοφόρησε to 1994 © Giannis Papaioannou
Το “Μetri” των Ø κυκλοφόρησε to 1994 © Giannis Papaioannou

— Tι σε έχει γοητεύσει περισσότερο στην μουσική;

Χμμμ, δύσκολη ερώτηση. Πραγματικά, δεν ξέρω τι να απαντήσω.

— Ναι, αλλά τι είναι αυτό που έρχεται στο μυαλό σου όταν σε ρωτάνε για ένα τραγούδι που πραγματικά αγαπάς;

Τόσα πολλά πράγματα. Μου αρέσουν βλέπεις παλιότερα πράγματα. Τζαμαϊκανή ρέγγε του ’60, τζαμαϊκανό dub του ’70, ακόμα και παλιά ακουστικά blues. Ο John Lee Hooker μου αρέσει πολύ. Μου αρέσει η απλότητα στον ήχο. Αυτό με γοητεύει περισσότερο απ’ όλα.

— Και με τους Panasonic τι σε γοητεύει περισσότερο;

Νομίζω ότι υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι, μια μικρή ομάδα παιδιών, που ενδιαφέρεται πάρα πολύ για αυτό το είδος της μουσικής. Είναι πολύ όμορφο να ανακαλύπτεις, όταν ταξιδεύεις, όπως για παράδειγμα πριν από τρεις μήνες όταν ήμασταν στην Αμερική και παίζεις σε μια πόλη σαν το Kλίβελαντ, ότι υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται στις συναυλίες, από πολύ μακριά για να σε δουν να παίζεις ζωντανά. Είχαν τα CD μας και μας ρωτούσαν τόσες ερωτήσεις… Αυτό ειναι το πιο όμορφο συναίσθημα που έχω ζήσει με τους Panasonic. Όπως πάλι σήμερα, με πήρε ένας από την Αυστραλία και απλά ήθελε να μου μιλήσει και να μου πει πόσο του αρέσει η μουσική των Panasonic. Αισθάνθηκα πολύ χαρούμενος όση ώρα μου μίλαγε.

— Από το feedback που δέχεσαι από τους ανθρώπους που σε πλησιάζουν, θα έλεγες ότι έχεις καταφέρει να αλλάξεις κάτι στις ζωές των ανθρώπων;

Πολλοί μου λένε διάφορα πράγματα. Αλλά ποτέ, ούτε εγώ ούτε οι Panasonic, δεν είχαμε σκεφτεί να κάνουμε κάτι τέτοιο όταν κάναμε τη μουσική μας. Όλοι μάς λένε ότι η μουσική μας έχει αυτό το ιδιαίτερο χάρισμα της σκανδιναβικής, της βόρειας, της μακρινής χώρας. Είμαστε, φυσικά από τη Φινλανδία, και σίγουρα μας έχει επηρρεάσει το γεγονός ότι κάνουμε τόσο θόρυβο από μια τόσο ήσυχη χώρα, αλλά δεν είναι κάτι που το κάνουμε συνειδητά. Το μόνο που κάνουμε συνειδητά είναι να αφήνουμε τη μουσική μας να βγαίνει από μέσα μας.

— Από αυτά που μου λες καταλαβαίνω ότι όσα έγραφε ο βρετανικός Τύπος, ότι είστε δηλαδή ένα απόμακρο και σκοτεινό συγκρότημα, δεν είναι αλήθεια.

Ποτέ δεν έχουμε προσπαθήσει καν, να είμαστε κάτι σαν κι αυτό. Είπα και πριν ότι αυτό που με ικανοποιεί περισσότερο είναι να βλέπω άγνωστους ανθρώπους να έρχονται κοντά μας και να λένε τις εντυπώσεις τους, άλλοι τις ιστορίες τους, άλλοι τις κρίσεις και τις γνώμες τους. Μας αρέσει να μιλάμε με τον κόσμο και προσπαθούμε να επικοινωνήσουμε μαζί του, πάντα μέσα από τη μουσική που κάνουμε.

— Το κομμάτι “Hapatus” είναι κατά κάποιον τρόπο συνδεδεμένο με τη φινλανδική κουλτούρα;

Όχι απαραίτητα. Μιλάει για τη στιγμή που όταν φτιάχνεις κάτι ξινό, ξινή κρέμα, ξινό ψωμί, πρέπει να περάσεις όλη αυτή τη διαδικασία μέχρι να φτάσεις στο ξινό αποτέλεσμα.

To Osasto EP κυκλοφόρησε το 1996 όταν ακόμη το όνομα Panasonic δεν είχε δεχθεί τις απειλές και τα νομικά μέτρα του γιαπωνέζικου κολοσσού © Giannis Papaioannou
To Osasto EP κυκλοφόρησε το 1996 όταν ακόμη το όνομα Panasonic δεν είχε δεχθεί τις απειλές και τα νομικά μέτρα του γιαπωνέζικου κολοσσού © Giannis Papaioannou

— Τι άλλα πράγματα σας αρέσουν εκτός από τη μουσική;

Ο Sami είναι φωτογράφος. Μάλιστα, θα αποχωρήσει από το συγκρότημα για να επικεντρωθεί και να ασχοληθεί περισσότερο με τη φωτογραφία. Θα μείνουμε δύο. Ο Ilpo, πρώην μαθητής της Καλών Τεχνών, ανήκει σε μια ομάδα καλλιτεχνών που δίνουν ζωντανές παραστάσεις , η οποία ονομάζεται Ultra-Free. Είναι δημοφιλείς στην πόλη μας για τις περίεργες παραστάσεις τους.

— Tι γνώμη έχεις για όλη αυτή την cyber κουλτούρα  που εξαπλώνεται σε όλο τον πλανήτη;

Σκέψου μόνο ότι δεν έχω κομπιούτερ! Δεν με ενδιαφέρει η τεχνική πλευρά της κυβερνοκουλτούρας. Φυσικά, υπάρχουν ενδιαφέρουσες πιθανότητες που δίνονται στον καθένα, αλλά υπάρχει κι αυτή η ρομαντική συμπεριφορά προς κάθε τι που είναι cyber, πράγμα που δεν σημαίνει τίποτα για μένα. Η αισθητική, τα visuals, τα computer graphics, τα περισσότερα από αυτά είναι σκουπίδια. Ναι, υπάρχουν και πολύ καλά πράγματα και σπουδαίοι καλλιτέχνες ή συγγραφείς, αλλά φτάνει να δεις όλα αυτά τα flyers για τα μεγάλα techno πάρτυ για να καταλάβεις ότι έχει παραγίνει το κακό. Καταλαβαίνεις τι εννοώ. Τα βρίσκω απαίσια.

— Ώστε δεν χρησιμοποιείς το net;

Όχι! Το κάνουν πολλοί άλλοι φίλοι μου και καμιά φορά τους παρακολουθώ. Πιστεύω ότι θα συμβούν πολλά σημαντικά πράγματα εκεί μέσα, αλλά βλέπεις μέχρι σήμερα δεν είχα τη δυνατότητα να αγοράσω ένα καλό κομπιούτερ.

— Τι σημαίνει για εσένα το Μέλλον;

Δύσκολη ερώτηση. Δεν ξέρω τι να περιμένω. Ίσως από κάποια πλευρά να μην φαίνεται τόσο όμορφο. Ατμοσφαιρική μόλυνση, καταστροφή του πλανήτη, υπερπληθυσμός, νέες ασθένειες, ο κόσμος τρώει φαγητό κακής ποιότητας γεμάτο χημικά. Τι να πω. Δύσκολη ερώτηση. Δεν αισθάνομαι πολύ άνετος. Καθόλου ασφαλής. Δύσκολο και να προβλέψεις πώς όλα αυτά υα επηρρεάσουν την ανθρωπότητα.

— Ποιο είναι το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή σου; Σου λείπει κάτι;

Δεν μου λείπει τίποτα. Είμαι πολύ ευτυχισμένος με τον τρόπο που ζω, και ειδικά που κερδίζω ό,τι χρειάζομαι στη ζωή, μέσα από τη μουσική μου. Αυτό ήταν που πάντα ονειρευόμουν.

— Μια τελευταία ερώτηση για τη νυχτερινή διασκέδαση: πώς σου φαίνεται η εξέλιξη της techno ή της rave κουλτούρας; Σε συναρπάζει το ίδιο όπως παλιότερα;

Κοίτα, είναι ακριβώς το ίδιο όπως το rock ‘n’ roll ή το punk. Στην αρχή όταν όλα αυτά ξεκίνησαν ήταν πολύ πιο ενδιαφέροντα. Το ίδιο και η ηλεκτρονική χορευτική έκρηξη ή κουλτούρα. Τώρα είναι όλα ένα κομμάτι της μουσικής βιομηχανίας. Για παράδειγμα τα μεγάλα rave πάρτυ έχουν πάψει να είναι ενδιαφέρονται για εμένα. Παίζουν πολύ βαρετή μουσική. Το ίδιο και στη Φινλανδία. Υπάρχουν μεγάλα raves, αλλά όλα παίζουν αδιάφορη μουσική: pop-techno και pop-house. Πιστεύω ότι τα μικρά πάρτυ είναι πιο ενδιαφέροντα και η μουσική που παίζουν εκεί είναι σαφώς καλύτερη και πιο ψαγμένη, αλλά στη Φινλανδία, τέτοια πάρτυ δεν συμβαίνουν συχνά. Θυμάμαι παλιά, το ΄89, είχαμε ξεκινήσει αυτά τα acid-house πάρτυ στο Turku και πραγματικά θα μείνουν σε όλους μας αξέχαστα. Τα κρατήσαμε για τρία χρόνια. Οργανώσαμε και κάποια στη Ρωσία. Αλλά μετά ήρθαν όλα τα προβλήματα με την αστυνομία, οι φασαρίες, οι εμπλοκές κι έτσι τα σταματήσαμε. Τελικά, το μόνο συναρπαστικό που θα μας μείνει από όλη αυτή τη νυχτερινή techno κουλτούρα είναι ότι ήμασταν εκεί όταν ξεκίναγε. Κι αυτό θα το θυμόμαστε για πάντα.

▲︎

Η συνέντευξη με τον Mika Vainio έγινε από το τηλέφωνο τον Ιούλιο του 1996. Εκείνη τη στιγμή στο Turku έβρεχε, ενώ στην Αθήνα όλα έδειχναν ότι η άπνοια και η ζέστη θα δυσκόλευαν τις νυχτερινές διαδρομές μας. Δημοσιεύθηκε στο τεύχος 3 του Περιοδικού Οξυ, τον Σεπτέμβριο του 1996. Aπό τότε ο Mika και οι Pan Sonic (το όνομά τους τελικά άλλαξε μετά από απειλές νομικών δράσεων της γιαπωνέζικης πολυεθνικής) επισκέφθηκαν αρκετές φορές την Ελλάδα. Ο Mika Vainio πέθανε στη Γαλλία στις 12 Απριλίου 2017 σε ηλικία 53 ετών.

Mika Vainio © Joséphine_Michel
Mika Vainio © Joséphine_Michel

 

MORE

Aθήνα

Φωτογραφίες από την Αθήνα του 2019

Double exposure

Άσφαλτος, κτήρια, υφές, τοπία, δένδρα και πρόσωπα σε τυχαίες διαφάνειες.

ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ

Η συνολική δισκογραφία του Γιάννη Παπαϊωάννου (Rehearsed Dreams, Spider's Web, Raw, ΙΟΝ, Mechanimal)

Sauna

To Sauna EP του ΙΟΝ ηχογραφήθηκε μια πολύ ζεστή μέρα στην Αθήνα το καλοκαίρι του 1997.